Od długiego czasu w naszym społeczeństwie pokutuje przekonanie, że intercyzę spisuje się głównie po to, aby zabezpieczyć majątek bogatszego współmałżonka na wypadek rozwodu i to w szczególności wskutek zdrady małżeńskiej. Tymczasem w dzisiejszych czasach celem tego rodzaju umowy jest przede wszystkim ochrona dorobku materialnego każdej ze stron w razie kłopotów finansowych, a co za tym idzie, asekuracja dla całej rodziny.

Czym jest intercyza i jakie skutki wywołuje w świetle prawa rodzinnego

Intercyza, a mówiąc ściśle, umowa majątkowa małżeńska, nie jest tożsama z pojęciem rozdzielności majątkowej. Jest to bowiem umowa, która może ustanowić rozdzielność majątkową, ale może też ograniczyć bądź rozszerzyć wspólnotę materialną, która z mocy prawa pojawia się w momencie zawarcia związku małżeńskiego. Ponieważ bardzo często są to sprawy skomplikowane, warto skorzystać z fachowej porady, tym bardziej, że wiele kancelarii adwokackich świadczy pomoc w spisywaniu umów majątkowych.

W praktyce mamy zatem do czynienia z następującymi odmianami rozdzielności majątkowej:

• • pełna rozdzielność majątkowa (każdy z małżonków zachowuje wyłączną kontrolę nad swoim majątkiem, wspólny majątek małżeński nie istnieje),

• • rozdzielność z wyrównaniem dorobków,

• • rozszerzenie wspólności majątkowej,

• • ograniczenie wspólności majątkowej.

 

Umowa o rozdzielności majątkowej – kiedy i jak można ją zawrzeć?

Wraz z zawarciem związku małżeńskiego pojawia się ustawowa wspólność majątkowa, co oznacza, że wszystkie dobra zgromadzone w okresie trwania związku stają się wspólną własnością obojga małżonków. Natomiast majątek osobisty każdego z małżonków, obejmujący przede wszystkim dobra, których nabycie nastąpiło przed ślubem, pozostają w ich indywidualnej dyspozycji.

Ten stan rzeczy można zmienić poprzez zawarcie umowy zwanej potocznie intercyzą. I chociaż najczęściej mamy do czynienia z intercyzą spisywaną przed zawarciem związku małżeńskiego, to równie dobrze tego rodzaju umowę można zawrzeć już w trakcie trwania małżeństwa.

Kiedy warto rozważyć ustanowienie rozdzielności majątkowej?

Poza ochroną majątku każdego z małżonków, istotną zaletą umowy o rozdzielności majątkowej jest całkowita niezależność w dysponowaniu dobrami materialnymi przynależnymi każdej z osób. Intercyza sprawdza się w sytuacji, kiedy jeden z partnerów życiowych posiada znaczny majątek lub liczne zobowiązania finansowe przed zawarciem związku małżeńskiego. Umowa ta znajduje również zastosowanie w sytuacji gdy jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą o podwyższonym ryzyku inwestycyjnym.

Intercyza istotnie ułatwia też potencjalne rozstanie, postępowanie rozwodowe bądź separację. Rozwód to z reguły trudne i bolesne doświadczenie dla obu stron, intercyza powoduje, że przynajmniej podział majątku przebiega o wiele sprawniej, niż w przypadku jej braku. Co warto dodać, intercyza może pełnić funkcję zabezpieczającą przed odpowiedzialnością za zobowiązania finansowe współmałżonka.

Warto przy tym zaznaczyć, że intercyza nie wpływa na dziedziczenie, ani też nie zwalnia z obowiązku płacenia alimentów. Ponieważ rodzice są zobowiązani do utrzymywania swoich dzieci, alimenty pozostają sprawą priorytetową i są niezależne od wszelkich umów majątkowych.

Jak sporządzić intercyzę zgodnie z obowiązującymi przepisami?

Niezależnie od tego, jakiego rodzaju ustrój majątkowy będzie zawierać podpisywana intercyza, mamy do czynienia z umową cywilnoprawną, która musi być sporządzona w formie aktu notarialnego przez notariusza i podpisana przez oboje zainteresowanych w jego obecności.

Konieczne elementy, jakie powinny znaleźć się w tego rodzaju akcie, to oczywiście dane personalne obu stron, ustalenie rodzaju ustroju majątkowego, precyzyjne sformułowanie podziału majątku, regulacje finansowe dotyczące ewentualnych zobowiązań finansowych lub innych kwestii dotyczących majątku.

Aby uniknąć w przyszłości potencjalnych sporów i nieporozumień, dobrze jest szczegółowo ustalić wszelkie, nawet drobne szczegóły, na przykład w formie postanowień końcowych. Intercyza to poważna sprawa, wymagająca głębokiego przemyślenia, dlatego przed wizytą u notariusza warto zwrócić się do adwokata lub radcy prawnego.

Sprawdź także profesjonalną pomoc w sprawach rodzinnych w Kielcach

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków – czym się różni od klasycznej rozdzielności i kiedy warto się na nią zdecydować?

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków to szczególny rodzaj intercyzy. Jej zadaniem jest ochrona jednego z małżonków, który z przyczyn życiowych, na przykład opieki nad dziećmi bądź choroby, nie może zarabiać i powiększać swojego dorobku.

O ile w trakcie małżeństwa funkcjonuje normalna rozdzielność majątkowa, o tyle z chwilą rozwodu lub rozwiązania umowy o rozdzielności, następuje wyrównanie dorobków. Dorobek to nic innego, jak wzrost wartości majątku każdego z małżonków w trakcie trwania umowy. Wyrównanie następuje poprzez zapłatę na rzecz osoby uprawnionej połowy różnicy wartości dorobków.

Należy podkreślić, że do dorobku nie wlicza się rzeczy odziedziczonych, darowizny, odszkodowań i zadośćuczynień, należności z tytułu praw autorskich i pokrewnych. W przypadku braku porozumienia w tej sprawie, należy wytoczyć powództwo do sądu.

Zawarcie intercyzy przed ślubem, a zawarcie intercyzy w trakcie trwania małżeństwa

Umowę majątkową małżeńską można podpisać zarówno przed zawarciem związku małżeńskiego, jak i już po zawarciu małżeństwa, w dowolnym czasie. W przypadku intercyzy podpisanej po ślubie, obie strony zachowują majątek nabyty przedtem oraz część przypadającą każdemu wskutek podziału majątku wspólnego.

Z kilku względów korzystniejsze jest spisanie intercyzy przed ślubem. Po pierwsze, daje to możliwość precyzyjnego określenia z góry, jakie zasady będą obowiązywać w trakcie trwania małżeństwa oraz w przypadku rozwodu czy separacji.

Po drugie, chociaż w każdej sytuacji oboje partnerzy muszą osobiście stawić się przed notariuszem, to jednak małżeństwo musi spełnić dodatkowe formalności (na przykład dostarczyć dokumenty potwierdzające własność ruchomości lub nieruchomości). Wreszcie, zawarcie intercyzy przed ślubem wiąże się z niższymi kosztami notarialnymi. W przypadku umowy zawieranej w trakcie trwania małżeństwa opłata notarialna wyliczana jest na podstawie łącznej wartości majątku, którego dotyczy akt notarialny.

Brak intercyzy a podział majątku wspólnego – jak przebiega sprawa?

Małżeńska wspólność ustawowa kończy się z chwilą rozwiązania małżeństwa, czy to na skutek rozwodu, czy unieważnienia, czy wreszcie śmierci. Najczęstszym powodem podziału majątku jest oczywiście rozwód. W takim przypadku i przy braku intercyzy przeprowadzenie podziału majątku może nastąpić jednocześnie ze sprawą rozwodową lub stanowić odrębne postępowanie po rozwodzie.

Podziałowi podlega majątek wspólny obojga małżonków. Składniki majątku wspólnego to przede wszystkim:

• • dochody z działalności zarobkowej obojga,

• • dochody z majątku wspólnego oraz majątków osobistych,

• • środki zgromadzone w funduszach emerytalnych,

• • ruchomości i nieruchomości nabyte w okresie trwania małżeństwa.

 

Podział majątku może nastąpić na zasadzie porozumienia obu stron, wtedy wystarczy sporządzenie umowy przed notariuszem lub, jeśli do porozumienia nie może dojść, na drodze sądowej.

Brak intercyzy a podział majątku po rozwodzie – z czym musi się liczyć współmałżonek?

O ile przeprowadzenie rozdzielności majątkowej na zasadzie obopólnej umowy jest prostsze, szybsze i mniej kosztowne, o tyle postępowanie sądowe w tej kwestii będzie droższe i bardziej skomplikowane. Podział wspólnego majątku małżonków generalnie podlega zasadzie równego podziału, jednak w szczególnych przypadkach sąd może zasądzić nierówność udziałów, na przykład w sytuacji rażącego zaniedbywania pracy zarobkowej czy obowiązków rodzinnych. Prawnik strony domagającej się większego udziału musi wykazać zasadność tego rodzaju roszczeń, co w praktyce oznacza bardziej skomplikowany i dłuższy proces sądowy.

Co daje intercyza małżeńska w razie rozwodu – czy rzeczywiście chroni przed roszczeniami?

Chociaż intercyza jako rodzaj umowy nie jest pozbawiona pewnych niedogodności, to jednak w razie rozwodu istotnie upraszcza sprawę. Nie ma wspólnego majątku, zatem nie ma czego dzielić, a ewentualne rozliczenia są szybsze i mniej konfliktowe. Każde z małżonków dysponuje swoim majątkiem. Jedynie w przypadku umowy rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków, strona z niższym dorobkiem może domagać się wyrównania.

Intercyza małżeńska chroni w gruncie rzeczy interes obu stron, a jednocześnie zabezpiecza przed potencjalnymi długami współmałżonka. Wyklucza natomiast możliwość wspólnego rozliczania podatku dochodowego oraz ogranicza możliwość wspólnego zaciągania kredytów (z pewnymi wyjątkami).

Zobacz: prawo karne Kielce

Rozdzielność majątkowa a zaciąganie zobowiązań przez jednego z małżonków

Co co zasady rozdzielność majątkowa oznacza, że żadne z małżonków nie odpowiada za długi drugiej osoby powstałe w czasie trwania umowy. Koniecznym warunkiem jest jednak poinformowanie wierzyciela o fakcie rozdzielności przed zaciągnięciem zobowiązania. Ponadto wierzyciel może uzyskać klauzulę wykonalności w stosunku do drugiego małżonka, a komornik nawet zająć nieruchomość czy jakieś ruchomości bądź konto, jeśli drugi z małżonków wyraził wcześniej zgodę na zaciągnięcie zobowiązania.

Małżonkowie powinni zatem dobrze przemyśleć ewentualne uzgodnione razem zobowiązania, w ten sposób bowiem tworzą jakby majątek wspólny, który podlega egzekucji. Można też w umowie majątkowej małżeńskiej nazywanej intercyzą dokładnie określić, jaki majątek stanowi zabezpieczenie prawdopodobnych długów.