Obowiązek alimentacyjny to konieczność zapewnienia środków utrzymania ściśle zdefiniowanym osobom w określonych sytuacjach. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, chodzi głównie o dwa rodzaje zobowiązań – rodziców wobec dzieci oraz współmałżonków wobec siebie. Obowiązek alimentacyjny może również obejmować dzieci w stosunku do rodziców, a nawet rodzeństwa wobec siebie. W praktyce jednak najczęściej mamy do czynienia z alimentami rodziców na rzecz dzieci.
Kwota przyznanych alimentów nie jest ustalana raz na zawsze. Z wiekiem rosną potrzeby dziecka, tak więc przyznane wcześniej świadczenie może okazać się niewystarczające wobec tych potrzeb. Również sytuacja finansowa osoby zobowiązanej może z czasem ulec poprawie. Jeśli zatem zmianie ulegają warunki stanowiące podstawę orzeczenia zasądzającego alimenty, można wystąpić o ich podwyższenie, ale także, w określonych sytuacjach, ich obniżenie.
Od czego zależy wysokość świadczenia alimentacyjnego?
W polskim prawie funkcjonuje pewna zasadnicza przesłanka, mająca wpływ na ustalenie wysokości świadczenia alimentacyjnego. Chodzi mianowicie o prawo dziecka do poziomu życia zbliżonego do poziomu życia rodziców. Nie oznacza to jednak, że majętny rodzic musi płacić nie wiadomo ile, ma tylko zapewnić dziecku odpowiedni status materialny. Z drugiej strony, niskie dochody bądź ich brak nie są podstawą do zwolnienia z obowiązku alimentacji.
Kwestia jest dość złożona, bowiem aby sąd mógł zasądzić świadczenie w adekwatnej wysokości, musi uwzględnić kilka czynników. Przede wszystkim są to usprawiedliwione potrzeby dziecka. Chodzi nie tylko o bieżące wydatki na ubranie, żywność, zdrowie, ale także potrzeby rozwojowe – edukacyjne, sportowe, czy nawet rozrywkowe. Oboje rodzice mają przecież obowiązek zadbania o pełny rozwój duchowy i fizyczny małoletniego.
Określając wysokość alimentów sąd bierze też pod uwagę możliwości majątkowe i zarobkowe strony pozwanej. Dopiero wnikliwa analiza wszystkich okoliczności oraz indywidualne podejście do każdej sprawy, gwarantują bezstronne i sprawiedliwe orzeczenie.
Jak przeprowadzić rozwód w Kielcach?
Podwyższenie alimentów na dziecko – okoliczności i przesłanki
Jest sprawą oczywistą, że wraz z wiekiem wzrastają potrzeby dziecka. Rosną nie tylko codzienne koszty utrzymania dziecka, ale także wydatki związane z jego wykształceniem, rozwijaniem talentów, umiejętności i zainteresowań, czyli w pełni usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego. W takiej sytuacji okazuje się najczęściej, że zasądzone wcześniej alimenty nie wystarczają na pokrycie wszystkich wydatków. Jest to niewątpliwie wystarczający powód do złożenia pozwu o podwyższenie alimentów.
Ze szczególną sytuacją możemy mieć do czynienia, kiedy pogorszeniu ulegnie stan zdrowia dziecka. Konieczność dłuższego leczenia, badań lekarskich czy konsultacji, jest również właściwym powodem do wystąpienia o większe alimenty. Podstawą do zmiany ich wysokości może być też polepszenie sytuacji finansowej rodzica zobowiązanego.
Generalną zasadą w kwestii alimentacji jest mianowicie reguła stanowiąca, że istotna zmiana okoliczności (stosunków) mających wpływ na obowiązek alimentacyjny, może skutkować podwyższeniem lub obniżeniem wysokości świadczenia.
Zgodnie z art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Odnosi się to nie tylko do opisanych wyżej sytuacji, ale także do potencjalnego pogorszenia statusu materialnego osoby zobowiązanej, wynikającego chociażby z faktu zawarcia drugiego małżeństwa i narodzin kolejnych dzieci lub też długotrwałej choroby pozwanego. Stanowi to wówczas podstawę do żądania obniżenia alimentów.
Kto może żądać podwyższenia alimentów na małoletnie dziecko?
W przypadku wychowywania dzieci przez oboje, wspólnie mieszkających rodziców, sytuacja jest na ogół jasna – wszelkie koszty utrzymania i wychowania małoletnich rodzice ponoszą wspólnie. Sytuacja komplikuje się w przypadku rozwodu czy separacji, sąd musi orzec, kto przejmuje opiekę nad dziećmi, a kto jest zobowiązany do płacenia alimentów.
O podwyższenie alimentów występuje osoba, która sprawuje opiekę nad dziećmi, w stosunku do drugiego rodzica, który płaci alimenty. Zarówno w pozwie o przyznanie alimentów po raz pierwszy, jak i w pozwie o ich podwyższenie, jako powód wskazujemy małoletnie dziecko, rodzic występuje tu jako przedstawiciel ustawowy. Jeśli zaś powód jest pełnoletni, sam składa pozew w swoim imieniu.
Jak często można podwyższać alimenty, o ile można podnieść alimenty?
Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie wskazuje co prawda, jaki czas musi upłynąć od momentu wydania pierwszego wyroku sądowego przyznającego alimenty do złożenia pozwu o ich podwyższenie, jednak w praktyce sądowej przyjmuje się, że powinno to nastąpić nie wcześniej po 6 miesiącach.
Podobnie rzecz się ma, jeśli chodzi o kwoty – przepisy nie zawierają żadnych minimalnych ani maksymalnych granic finansowych. Z jednej strony wszystko zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, z drugiej od możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego. Zaś kwotę, o którą można się starać, powinna stanowić różnica między kosztami utrzymania dziecka wcześniej i obecnie.
Sąd musi przede wszystkim rozstrzygnąć, czy faktycznie doszło do istotnej zmiany okoliczności od czasu pierwszej sprawy o alimenty do chwili obecnej, co jest warunkiem koniecznym domagania się podwyższenia alimentów. Jeśli wzrosły koszty utrzymania dziecka, lub polepszyła się sytuacja majątkowa rodzica zobowiązanego, to stanowi ważną przesłankę dla uznania zasadności roszczeń. Sąd bierze bowiem pod uwagę również to, że poziom życia dziecka nie powinien znacząco odbiegać od poziomu życia obojga rodziców.
Gdzie złożyć pozew o podwyższenie alimentów?
Wniosek o podwyższenie alimentów należy złożyć do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania powoda, czyli dziecka, albo rodzica zobowiązanego do alimentów. Następnie sąd rozpatruje wniosek, a w toku postępowania analizuje potrzeby dziecka i sytuację finansową obojga rodziców. Ostateczne orzeczenie o zmianie wysokości alimentów zostaje wydane na podstawie przedstawionych dowodów. Pozew o podwyższenie alimentów, analogicznie jak ten o ich przyznanie, jest zwolniony z opłat sądowych.
Jak napisać wniosek o podwyższenie alimentów?
Tak jak w przypadku innych pism skierowanych do sądu, wniosek o podwyższenie alimentów musi spełniać określone wymogi formalne. We wniosku zamieszczamy:
- dane sądu, na przykład Sąd Rejonowy w… Wydział rodzinny,
- dane powoda (dziecka i reprezentującego je rodzica),
- dane pozwanego do płacenia alimentów,
- tytuł pisma, w tym przypadku „Pozew o podwyższenie alimentów”,
- wartość przedmiotu sporu,
- uzasadnienie roszczeń, to jest wykazanie zmienionych okoliczności w postaci wzrostu potrzeb dziecka lub poprawy statusu majątkowego pozwanego,
- załączniki, czyli wszelkie dokumenty potwierdzające zmienioną sytuację majątkową jednej czy drugiej strony.
Wyjaśnienie: w pozwie konieczne jest określenie tzw. wartości przedmiotu sporu, czyli kwoty stanowiącej różnicę między wysokością aktualnie otrzymywanych alimentów, a kwotą podwyższenia pomnożoną przez 12 miesięcy.
Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata, starając się o podwyższenie kwoty alimentów?
Proces o przyznanie lub podwyższenie alimentów wymaga dobrej znajomości przepisów, precyzyjnego przygotowania i umiejętności przedstawienia przed sądem przekonujących argumentów. Konieczne jest wykazanie, że nastąpiła zmiana okoliczności od czasu wcześniejszego przyznania świadczenia oraz uzasadnienie potrzeby większego wsparcia finansowego.
Następnie niesłychanie istotne jest zgromadzenie dowodów na poparcie wysuwanych roszczeń. Aby skutecznie podnieść alimenty, warto więc skorzystać z usług doświadczonego prawnika, który nie tylko pomoże przygotować wniosek i właściwe dowody, ale także może reprezentować powoda przed sądem.
Trzeba przy tym zaznaczyć, że niekiedy osoba, na której spoczywa obowiązek alimentacyjny, może żądać obniżenia alimentów, albo próbować udowodnić, że nasze żądania są nieuzasadnione. Pomoc prawnika przyda się w tego rodzaju sytuacji tym bardziej.
Zobacz także: Sprawy rodzinne w Kielcach – pomoc prawna
Sprawa o podwyższenie alimentów w sądzie – jak przebiega i ile trwa?
Z reguły postępowanie sądowe o podwyższenie alimentów składa się z następujących etapów:
- Złożenie pozwu wraz z dokumentacją
- Wymiana pism procesowych
- Rozprawa z udziałem powoda, pozwanego i ewentualnych świadków
- Próba zawarcia ugody
- Wyrok sądu
Sąd może wydać wyrok z mocą wsteczną, to jest nakazać wypłatę podwyższonych alimentów licząc od dnia złożenia pozwu, jeśli tego rodzaju żądanie zostało w pozwie zawarte. Alimenty w nowej wysokości mają klauzulę natychmiastowej wykonalności z chwilą ogłoszenia wyroku, nawet jeśli podlega on zaskarżeniu.
Na wypadek przeciągającej się rozprawy można również złożyć wniosek o zabezpieczenie alimentów w nowej wysokości. Zabezpieczenie takie ma charakter tymczasowy i dotyczy sytuacji, kiedy pilnie potrzebne są środki finansowe konieczne do zaspokojenia potrzeb dziecka do czasu wydania wyroku.
Wysokość alimentów a możliwości zarobkowe osoby zobowiązanej do płacenia alimentów
Przy rozstrzyganiu kwestii alimentacji sąd bada przede wszystkim, czy nastąpiła zasadnicza zmiana stosunków, to jest okoliczności, która w znaczący sposób wpłynęła na konieczność zwiększenia świadczenia. Z jednej strony dotyczy to rosnących i usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego dziecka, z drugiej ewentualnego polepszenia się sytuacji finansowej pozwanego rodzica.
Podwyższenie alimentów może nastąpić zatem, jeśli pozwany na przykład:
- uzyskał istotną podwyżkę płacy,
- zmienił pracę na wyżej płatną,
- otrzymał dużą darowiznę,
- wygrał dużą sumę pieniędzy,
- jego koszty życia uległy obniżeniu.
Należy jednocześnie podkreślić, że każdorazowo, a więc zarówno przy pierwszej rozprawie o alimenty, jak i przy kolejnych, w tym przy rozpatrywaniu kwestii podwyższenia świadczenia, sąd bierze pod uwagę nie tylko aktualną sytuację materialną pozwanego, ale także potencjalne możliwości zarobkowe tej osoby. Chodzi o to, aby określić, jaką pozycję majątkową rodzic mógłby osiągnąć wykorzystując maksymalnie swoje wykształcenie i umiejętności. Ma to na celu zapobieganie ewentualnym manipulacjom, kiedy powiedzmy ktoś celowo unika zatrudnienia albo decyduje się podjąć gorzej płatną pracę, nieadekwatną do jego wykształcenia czy zawodu tylko po to, żeby nie płacić wyższych alimentów.
Sprawdź również: Doświadczony adwokat w Jędrzejowie
Uzasadnienie pozwu – jakich argumentów za podwyższeniem alimentów użyć?
Sprawa podwyższenia alimentów wymaga wykazania zmienionych okoliczności, co ma stanowić uzasadnienie potrzeby wyższego świadczenia alimentacyjnego. Może to być wzrost kosztów życia czy inne, większe niż dotąd potrzeby osoby uprawnionej, bądź też zmiana sytuacji finansowej jednej ze stron.
Osoba składająca pozew o podwyższenie alimentów może na przykład wykazać, że w związku z rozpoczęciem nauki przez małoletniego, ponosi większe niż dotychczas wydatki. Usprawiedliwioną potrzebą rozwojową będzie też udział dziecka w płatnych zajęciach sportowych, muzycznych, językowych itd. Jeśli podstawą do większych alimentów jest lepsza sytuacja finansowa pozwanego, należy to udokumentować, na przykład załączając zaświadczenie od pracodawcy, PIT, czy kopie umów cywilnoprawnych.
W uzasadnieniu pozwu o podwyższenie alimentów należy zatem przedstawić wszystkie przekonujące argumenty wykazujące konieczność zwiększenia świadczenia. Warto jednak wziąć pod uwagę, że sąd nie przychyli się do naszych oczekiwań, jeśli nie mają one racjonalnego uzasadnienia. Domaganie się wyższych alimentów na przykład z powodu posłania dziecka do ekskluzywnej, bardzo drogiej szkoły prywatnej, albo konieczności zakupu wysokiej klasy sprzętu elektronicznego, może przez sąd nie zostać uznane za usprawiedliwioną potrzebę małoletniego.
Jeśli stoją Państwo przed koniecznością podwyższenia alimentów i potrzebują profesjonalnego wsparcia w przygotowaniu pozwu oraz merytorycznym uzasadnieniu żądania, zachęcamy do skorzystania z usług naszej kancelarii. Pomożemy skompletować dokumentację i skutecznie przeprowadzimy Państwa przez całe postępowanie. Prosimy o kontakt, aby umówić termin konsultacji.